Της εκπαιδευτικού Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης
Γεωργίας Χαμοξάρα απο την έκδοση: «100 Χρόνια Ελεύθερη Καβάλα, 100 Χρόνια Ελεύθερη Εκπαίδευση» συνέδριο τοπικής ιστορίας - Εκπαιδευτικός Κύκλος 2013
ΊΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΟΙΚΙΣΜΟΥ
Τα Λιμενάρια είναι μια παραθαλάσσια κωμόπολη, επίνειο του ορεινού οικισμού Κάστρου και βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα του νησιού της Θάσου (εικ.1). Αναπτύχθηκειδιαίτερα το τέλος του 19ου αιώνα, όταν το έτος 1903 ιδρύθηκε και λειτούργησε η γερμανική μεταλλευτική εταιρεία ΄΄Speidel΄΄(εικ.3). Η εξόρυξη καλαμίνας και αργυρούχου μόλυβδου απαιτούσε την ύπαρξη πολλών εργατικών χεριών. Πηγή άντλησης εργατικού δυναμικού υπήρξεο ορεινός οικισμός Κάστρο. Έτσι άρχισε και η μετεγκατάσταση των κατοίκων αρχικά στα Καλύβια (Μέση), όπου διατηρούσαν καλύβες για την περίοδο της ελαιοσυλλογής και αργότερα στα Λιμενάρια (Χαμιδιέ). Το κύμα προσφύγων το έτος 1922, κυρίως από το Χαράκι της επαρχίας Κυζίκου, διπλασίασε τον πληθυσμό του χωριού και συνέβαλλε στην οικονομική ανάπτυξη του τόπου.
Σήμερα ο μόνιμος πληθυσμός ανέρχεται στους 2.441 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2011 και ασχολούνται κυρίως με τον τουρισμό, την αλιεία, τη μελισσοκομία και την ελαιοκαλλιέργεια.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Το σχολείο έχει συμπληρώσει περίπου 100 χρόνια παράδοσης στην παιδεία και εκπαιδευτικής προσφοράς στην ελληνική κοινωνία. Η ιστορία του αρχίζει από πολύ παλιά.
Ο ορεινός οικισμός Κάστρο αναφέρεται ότι διέθετε δημοτικό σχολείο από το 1871(εικ.2). Λειτουργούσε στον επάνω όροφο του διώροφου κοινοτικού καταστήματος και κατά τους μήνες Νοέμβριο, Δεκέμβριο και Γενάρη μετακινούνταν στα Καλύβια (Μέση), στεγαζόταν στον γυναικωνίτη της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου και το έτος 1908 μεταφέρθηκε οριστικά στηΜέση (Καλύβια). Στα Λιμενάρια το πρώτο δημοτικό σχολείο ήταν ιδιωτικό, αν και ένα τμήμα των εξόδων λειτουργίας του το κάλυπτε η Κοινότητα. Το έτος 1905 λειτούργησε ως πεντατάξιο με δύο δασκάλους και το 1908 λειτούργησε στην περιοχή Νηπιαγωγείο. Το ίδιο έτος η πεντατάξια Αστική σχολή Κάστρου- Μέσης αναβαθμίστηκε σε εξατάξια Αστική σχολή.
Η αδυναμία συντήρησης δύο σχολείων, στις κοινότητες Λιμενάρια και Μέση οδήγησε στην ανέγερση ενός ενιαίου διδακτηρίου (εικ. 7). Η γερμανική μεταλλευτική εταιρεία ΄΄Speidel΄΄ δώρισε το οικόπεδο 12 στρεμμάτων και οι μουχταροδημογεροντίες των δύο οικισμών αποφάσισαν, στις 3 Απριλίου του 1909, την ανέγερσή του. Η αποπεράτωσή του ολοκληρώθηκε στα μέσα του 1919 και η δαπάνη του έργου καλύφτηκε από κοινό ταμείο των δύο κοινοτήτων, εισφορές των κατοίκων, δωρεές φιλόμουσων και ευκατάστατων Θασίων και τη συμπαράσταση της εκκλησίας (εικ. 8).
Ήταν ένα σημαντικό, λιθόκτιστο και λιτό κτίριο, χτισμένο στο μέσο των δύο οικισμών, χωρισμένο σε 6 αίθουσες και δύο μεγάλους διαδρόμους (εικ. 4). Λειτούργησε μεταξύ των ετών 1919-1920 με την επωνυμία ΄΄Δημοτικό Σχολείο Κάστρου-Θάσου΄΄ και διευθυντή τον Κυπάρισσο Γεωργιάδη.
Η εξέλιξή του τα επόμενα χρόνια ήταν αξιόλογη. Το σχολικό έτος 1924-25 λειτούργησε ως 5/τάξιο, αργότερα χωρίστηκε σε ένα 2/τάξιο Λιμεναρίων και ένα 3/τάξιο Καλυβίων, όπου τελικά συγχωνεύτηκαν σε ένα εξατάξιο με έδρα την Κοινότητα Κάστρου (εικ 12). Άλλαξε επωνυμία σε Σχολείο Λιμεναρίων το έτος 1955 και δέκα χρόνια αργότερα επεκτάθηκε κατά 4 αίθουσες, με διώροφη προσθήκη (εικ. 5). Παράλληλα αναβαθμίστηκε σε επτατάξιο και το έτος 1993 δημιουργήθηκε ειδική τάξη. Η αυξητική τάση του μαθητικού δυναμικού οδήγησε σε νέα αναβάθμιση το σχολικό έτος 1999-2000 σε εννεαθέσιο και την επόμενη σε δωδεκαθέσιο. Οι στεγαστικές ανάγκες καλύφτηκαν με τη διώροφη προσθήκη 6 αιθουσών διδασκαλίας και άλλων βοηθητικών χώρων, συνολικού εμβαδού 539,86 τ.μ. (εικ. 6).
Το ίδιο έτος, 2000-2001, με το Φ.Ε.Κ. 1065/30/08/2000 συγχωνεύτηκε με το μονοθέσιο δημοτικό σχολείο Μαριών και το διθέσιο δημοτικό σχολείο Σκάλας Μαριών σε ένα εννεαθέσιο δημοτικό σχολείο με την ονομασία «Εννεαθέσιο Δημοτικό Σχολείο Λιμεναρίων». Το επόμενο έτος ονομάστηκε «Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο» και από το σχολικό έτος 2013-14 λειτουργεί με την επωνυμία «Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Λιμεναρίων» με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (ΕΑΕΠ). Το σχολικό έτος 2014- 2015 λειτουργεί ως εννεαθέσιο με 9 τμήματα, με ένα τμήμα ένταξης και με διευθυντή της σχολικής μονάδας τον κ. Δαούτη Δημήτριο. Φοιτούν συνολικά 165 μαθητές και υπηρετούν 17 εκπ/κοί .
Το σχολικό συγκρότημα έχει το σχήματος του γράμματος «Γ», δύο εισόδους, μεγάλες φωτεινές αίθουσες, εργαστήριο πληροφορικής, τμήμα ένταξης, βιβλιοθήκη, αίθουσα εκδηλώσεων και βοηθητικούς χώρους.
Ο περιβάλλων χώρος του είναι περιφραγμένος με περίτεχνη σιδερένια κατασκευή και γειτνιάζει με το σχολικό συγκρότημα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, την αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, τον δημοτικό παιδικό σταθμό και τα νηπιαγωγεία που συστεγάζονται εκεί. Η τεράστια αυλή του καλύπτεται από χώρους άθλησης, γήπεδα μπάσκετ και βόλεϊ και σκάμμα για άλματα μήκους.
Το παραπάνω γράφημα δείχνει ότι η πορεία του μαθητικού δυναμικού του σχολείου, που από την ίδρυση ως το 1950, ήταν αυξητική, μετατράπηκε σε φθίνουσα μέχρι τη δεκαετία του 1980, σε αυξητική ως τη δεκαετία του 1990, όπου και πάλι ακολούθησε φθίνουσα πορεία μέχρι το έτος 2015.
Από το σχολικό έτος 2013- 2014 λειτουργεί με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (ΕΑΕΠ) οπότε προστίθενται νέα διδακτικά αντικείμενα στο πρόγραμμα διδασκαλίας όπως η Πληροφορική, τα Εικαστικά, η Μουσική και η Θεατρική Αγωγή.
ΈΓΓΡΑΦΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ
Σύμφωνα με την Πράξη 5 του Συλλόγου Διδασκόντων στις 24/9/1959, ο Σύλλογος συναινούσε στην εισαγωγή εγκεκριμένων βοηθητικών βιβλίων Ε΄ και ΣΤ΄ τάξης λαμβάνοντας υπόψη την υπ’ αρ. 1131/38-14-59 εγκύκλιο του κ. επιθεωρητή και την υπ’ αρ. 144534/15-12-1956 εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας. Για την Ε΄ συμφώνησε ομόφωνα στα εξής βιβλία:
1. Εκκλησιαστική ιστορία Ι. Καμπανά
2. Ευαγγελ. Περικοπαί Ι. Καμπανά
3. Αριθμητική Ι. Καμπανά
4. Γεωμετρία Ι. Καμπανά
5. Γεωγραφία Ι. Καμπανά
6. Φυσική Χημεία Ι. Καμπανά
7. Βυζαντινή Ιστορία Α. Γιαννοπούλου -Α. Ζαχαροπούλου
Για την ΣΤ΄ συμφώνησε ομόφωνα στα εξής βιβλία:
1. Ιστορία νέων χρόνων Γ. Σακκά
2. Φυσική Χημεία Α. Γαβαλά
3. Γεωγραφία Ευρώπης Α.Χ. Πάτση
4. Αριθμητική Δ. Δούκα- Τ. Τάκη
5. Πρακτική ΓεωμετρίαΑ. Χ. Πάτση
6. Κατήχησις Λειτουργική Γ.Δ.Παπαϊωάννου
Από τη μελέτη του ωρολογίου προγράμματος της 14/9/1966 του 7/θ Δημοτικού σχολείου
Λιμεναρίων προκύπτει εβδομαδιαίο πρόγραμμα, το διδακτικό ωράριο κάθε τάξης και η
κατανομή του χρόνου ανά διδακτικό αντικείμενο. Το σχολικό έτος 1966-67 το σχολείο
λειτουργούσε και το Σάββατο. Το διδακτικό ωράριο της Α΄ τάξης ήταν 22 ώρες, της Β΄ τάξης
25 ώρες, της Γ΄ τάξης 30 ώρες, της Δ΄ 31 ώρες , της Ε΄ και της ΣΤ΄ 32 ώρες. Κοινά διδακτικά
αντικείμενα όλων των τάξεων ήταν τα Θρησκευτικά, η Ανάγνωση, η Αριθμητική, η Ιχνογραφία,
η Χειροτεχνία, η Γυμναστική και η Ωδική. Επιπλέων διδακτικά αντικείμενα των Γ΄, Δ,΄ Ε΄ και
Στ΄ τάξεων αποτελούσαν η Γραμματική, η Σύνθεση, η Γεωμετρία, η Ιστορία, η και η
Καλλιγραφία, των Ε΄ και Στ΄ τάξεων η Φ. Πειραματική Χημεία, των Γ΄ και Δ΄ τάξεων η Φ.
Ιστορία και των Α΄ και Β΄ τάξεων η Πατριδογνωσία και Λ. Ασκήσεις.
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ – ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Το σχολείο ως θεσμός κατείχε σημαντική θέση στην τοπική κοινωνία. Από το αρχείο του
σχολείου προέκυψε ότι το σχολικό έτος 1953-54 και τη διετία 1966-68 διοργανώθηκαν
συσσίτια για τους μαθητές (εικ 13). Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει ενδεικτικά το μενού μιας
εβδομάδας (σχολικό έτος 1967-68).
Διοργανώνονταν επίσης οι γυμναστικές επιδείξεις, αλλά και περιφερειακοί σχολικοί αγώνες
μεταξύ των σχολείων της νότιας Θάσου. Μεγάλη σημασία δινόταν στο πρόγραμμα των
περιφερειακών σχολικών αγώνων, οι οποίοι ήταν ανοιχτοί στο κοινό. Χαρακτηριστικό είναι το
πρόγραμμα της 13ης Μαΐου 1968.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Αυγουστίδη, Γ. (1996). Η εγκατάσταση και λειτουργία της εταιρείας Fr. Speidel στα Λιμενάρια:
Το τέλος της ιστορίας ενός χωριού και η αρχή ενός άλλου. Θασιακά 9, αρ. εγ. 9 και 12. Καβάλα.
Αυγουστίδη, Γ. (1995). Θασιακά 8: Ο Θάσιος ιατρός Αυγουστής Αναστασιάδης (1875-1958).
Καβάλα.
Αυγουστίδη, Γ.(1999).Τα Λιμενάρια του Κώστα Λόβουλου. Θεσ/νίκη: εκδόσεις
Universitystudiopress.
Ρουδομέτωφ, Ν. (2005). Θασιακά 12 : Το αρχείο της οικογένειας παπα-Ιωάννη από το Κάστρο
της Θάσου. Καβάλα.
Χαλκιάς, Γ., (2010). Τα σχολεία στο Κάστρο της Θάσου (1870-1930): Συμβολή στην ιστορία
της Νεοελληνικής Εκπαίδευσης. Θεσ/νίκη: εκδόσεις Αδελφών Κυριακίδη Α.Ε.
Χιώνη, Κ. (1995). Θασιακά 8: Το αρχείο της οικογένειας Βαγγέλη Σταμπουλή. Καβάλα.
Αρχείο Ε.Α.Ε.Π. Δημοτικού σχολείου Λιμεναρίων, Φάκελος Εμφαινομένων Την Κίνησιν της
Σχολικής Εφορείας 1959-60, αρ. 2.
Αρχείο Ε.Α.Ε.Π. Δημοτικού σχολείου Λιμεναρίων, Βιβλίο Πράξεων της Σχολικής Εφορείας
του 6/τάξιου Δημοτικού Σχολείου Λιμεναρίων 1953-1954,Βιβλίο Πρακτικών Προσωπικού
1959-1968, Μαθητολόγια, Βιβλίο Πιστοποιητικών Σπουδών 1967 – 1975, Βιβλίο Μητρώου
Συσσιτούντων Σχ. Έτος 1958 – 59, Φάκελος Μαθητικών Συσσιτίων Σχ. Έτος 1966, Βιβλίο
Αποθήκης Μαθητικών Συσσιτίων Σχ. Έτος 1958 – 59, Πρωτόκολλον Αλληλογραφίας
756
Μαθητικών Συσσιτίων, Δελτίο Πληροφοριών λειτουργίας σχολείου 1977, Βιβλίο Πράξεων
Παιδαγωγικών Συνεδρίων.
1. Φ.Ε.Κ. 226/15/9/1924. 2. Φ.Ε.Κ. 362/38 Β.Δ. 3.Φ.Ε.Κ.139/1952. 4. Φ.Ε.Κ.75/28-4-55.
5.Φ.Ε.Κ.123/29-6-65. 6.Φ.Ε.Κ.479/1-7-1993.
7.Φ.Ε.Κ.852/11/7/2000.8.Φ.Ε.Κ.1129/30/8/2001. 9. Αρ.779/70/19.02.2002/Υ.Δ.Ε.Π.Α.Μ.Θ.
10. Φ.Ε.Κ. 823/2/7/2002. 11.Φ.Ε.Κ. 1583/21/6/2013(τ.2ο )
